یارانه‌های انرژی از جمله سیاست‌هایی هستند که دولت‌ها در بسیاری از کشورها با هدف حمایت از خانوارها، کنترل هزینه‌های زندگی و تولید و در برخی موارد، توزیع منافع حاصل از منابع طبیعی میان شهروندان به کار گرفته‌اند. در کشورهای برخوردار از منابع هیدروکربنی، پایین نگه داشتن قیمت انرژی برای مدت طولانی بخشی از نظام اقتصادی و اجتماعی بوده است. در این کشورها، قیمت برخی حامل‌های انرژی از طریق سازوکارهای رسمی تعیین شده و در سطوحی پایین‌تر از هزینه تامین یا قیمت‌های متناظر در بازارهای بین‌المللی قرار داشته است.
با وجود اهداف حمایتی اولیه، تداوم قیمت‌گذاری یارانه‌ای به تدریج پیامدهایی فراتر از هزینه مستقیم آن برای دولت ایجاد می‌کند. هنگامی که قیمت انرژی به‌طور پایدار پایین‌تر از هزینه واقعی آن تعیین شود، قیمت بازار نمی‌تواند به‌درستی کمیابی منابع و هزینه فرصت مصرف انرژی را منعکس کند. بنابراین این سیاست بر نحوه مصرف، تولید، سرمایه‌گذاری و تخصیص منابع در کل اقتصاد اثر می‌گذارد.
از طرفی تداوم یارانه‌های انرژی لزوما به معنای حمایت موثر از گروه‌های کم‌درآمد نیست. بخشی از منافع یارانه قیمتی متناسب با میزان مصرف انرژی توزیع می‌شود و در نتیجه، خانوارها و مصرف‌کنندگان بزرگ‌تر می‌توانند از حمایت بیشتری برخوردار شوند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد میان حمایت از انرژی ارزان و حمایت از خانوارهای نیازمند تفاوت وجود دارد. این تمایز یکی از مهم‌ترین ملاحظات در بازنگری نظام یارانه‌ای است.
در سال‌های اخیر، مجموعه‌ای از کشورهای عربی اصلاح نظام یارانه‌های انرژی را در دستور کار قرار داده‌اند. این اصلاحات در شرایط و با رویکردهای متفاوتی انجام شده‌اند. تفاوت در نحوه طراحی و اجرای این اصلاحات نشان می‌دهد که مسئله، چگونگی گذار از یک نظام قیمت‌گذاری به نظامی است که در آن هم ملاحظات کارایی اقتصادی و هم اهداف اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
در این چارچوب، گزارش حاضر تجربه کشورها را از منظر هزینه‌های یارانه، نحوه طراحی اصلاحات، سازوکارهای جبرانی، اصلاحات ساختاری و الزامات پذیرش اجتماعی بررسی می‌کند. اهمیت این تجربه‌ها در آن است که کشورهای دارای منابع نفتی با وجود تفاوت‌های قابل‌توجه در ساختار اقتصادی و منابع انرژی، با مسئله مشترک بازنگری در نحوه حمایت از مصرف انرژی مواجه بوده‌اند. بررسی این تجربه‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از الزامات اصلاح یارانه‌های انرژی و عواملی که بر موفقیت یا دشواری آن اثر می‌گذارند، ارائه کند و درس‌هایی از اصلاحات نظام یارانه‌ای برای کشورمان داشته باشد.
