نسخه ۲۰۲۵ شاخص نوآوری جهانی، جهانی در حال گذار را نشان میدهد که در آن نوآوری همچنان یک محرک حیاتی برای رقابتپذیری و تابآوری است؛ اما از نظر ویژگی و جغرافیا به سرعت در حال تکامل است. در حالیکه گروه رهبران برتر نوآوری تا حد زیادی ثابت ماندهاند، چشمانداز نوآوری جهانی در حال متنوعتر شدن است، به طوریکه چندین اقتصاد با درآمد متوسط پیشرفت مداومی دارند و پویاییهای منطقهای در حال تغییر هستند.
سه پیام کلی از یافتههای گزارش سال به دست میآید:
اول، مشارکت گستردهای در نوآوری وجود دارد. ظرفیت نوآوری در مناطق و گروههای درآمدی در حال گسترش است. در حالیکه برای هر اقتصادی امکان افزایش رتبه در رتبهبندیها وجود ندارد، چندین اقتصاد از آسیای مرکزی و جنوبی گرفته تا کشورهای جنوب صحرای آفریقا، غرب آسیا و اروپای شرقی عملکرد قویتری در نوآوری نشان میدهند. این اقتصادها از طریق سرمایهگذاری، آموزش و پویایی کسبوکار، نوآوری را تقویت میکنند. کشورهایی مانند هند، مراکش و فیلیپین نشان میدهند که با استراتژیهای متمرکز، میتوانند ظرفیت نوآوری را در طول زمان ایجاد کنند.
یکی از تحولات برجسته امسال، ظهور آسیای مرکزی و جنوبی است که برای اولین بار در رتبهبندیهای منطقهای GII از آمریکای لاتین و کارائیب پیشی گرفتهاست. این تغییر ناشی از عملکرد قوی خروجی هند، ازبکستان و قزاقستان است. در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، کشورهایی مانند نیجریه و نامیبیا دستاوردهای قابل توجهی داشتهاند و اکنون منطقه بهطور کلی در شاخصهای منتخب پیچیدگی نهادی و تجاری از سایر کشورها پیشی گرفته است.
همچنین در شمال آفریقا و غرب آسیا نیز شاهد رشد هستیم و ۱۴ اقتصاد رتبه خود را بهبود بخشیدهاند. مراکش و بحرین از جمله کشورهایی هستند که سریعترین رشد را داشتهاند، در حالیکه اسرائیل و ترکیه همچنان در تحقیق و توسعه و داراییهای نامشهود پیشرو هستند. در اروپای شرقی، کشورهایی مانند کرواسی، لتونی، لیتوانی و آلبانی دستاوردهایی مرتبط با سرمایهگذاری در آموزش، تحول دیجیتال و اکوسیستمهای استارتاپی را به ثبت رساندهاند.
دوم، تنوع در نحوه مشارکت اقتصادها در نوآوری وجود دارد. برخی از آنها از نقاط قوت خود در تولید فناوری پیشرفته یا خدمات دیجیتال بهره میبرند، در حالیکه برخی دیگر از صنایع خلاق، پیوندهای منابع طبیعی یا پویایی بازار منطقهای بهره میبرند. این تنوع به این معنی است که هیچ مسیر واحدی برای موفقیت در نوآوری وجود ندارد. در عوض، کشورها در حال یافتن راههایی برای تطبیق مدلهای نوآوری با ساختارها و قابلیتهای اقتصادی منحصر به فرد خود هستند.
آمریکای شمالی و اروپا همچنان نوآورترین مناطق جهان هستند که توسط اکوسیستمهای قوی برای تحقیق، سرمایهگذاری خطرپذیر و خروجیهای علمی با تاثیر بالا تقویت شدهاند. مسیر قابل توجه چین برای رسیدن به 10 کشور برتر، نشان دهنده سرمایهگذاری پایدار آن در تحقیق و توسعه و رهبری فناوری است. هند نقش خود را از طریق صادرات قوی خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات، پویایی استارتاپها و یک پایگاه بزرگ تحقیق و توسعه داخلی تقویت میکند. ترکیه، ویتنام و تایلند با وجود عقبماندگیها در سال 2025 همگی به 40 کشور برتر نزدیکتر میشوند که این امر به دلیل نقاط قوت در تجارت، پایگاه صنعتی و تولید فناوری پیشرفته آنها است. فیلیپین به لطف رهبری جهانی در صادرات فناوری پیشرفته و خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات صعود میکند.
سوم، اکوسیستمهای نوآوری به طور فزایندهای با چابکی و پاسخگویی شکل میگیرند. اقتصادهایی که میتوانند به سرعت با پذیرش فناوریهای جدید، حمایت از استارتاپها و تقویت پیوندها بین بخشها سازگار شوند، در حال پیشرفت هستند. نوآوری دیگر فقط مربوط به سرمایهگذاری بلندمدت در علم نیست، بلکه به توانایی اقدام در پاسخ به تغییرات جهانی، از جمله تحول دیجیتال و پایداری نیز مربوط میشود. همزمان با اینکه جهان در حال گذر از عدم قطعیت اقتصادی است، توانایی سازگاری و نوآوری بین بخشها و مرزها همچنان یک مزیت تعیینکننده خواهد بود.
با این حال، موانع همچنان پابرجا هستند. ظرفیت نوآوری بلندمدت هنوز به سرمایهگذاریهای کلیدی بستگی دارد. علاوه بر این، بسیاری از اقتصادها برای مقیاسبندی اکوسیستم نوآوری خود، تجاریسازی تحقیقات و ادغام کاملتر در زنجیرههای ارزش جهانی با مشکل مواجه هستند.
سیاستگذاران، رهبران کسبوکار و مؤسسات دانشگاهی باید با هم قاطعانه عمل کنند تا پتانسیل کامل نوآوری را آزاد کنند. اول، آنها باید در سیستمهای تحقیق و توسعه و آموزشی بلندمدت که از دانش پیشرو و انتشار آن پشتیبانی میکنند، سرمایهگذاری کنند. دوم، همکاری عمیقتری بین دانشگاهها و بخش خصوصی ایجاد کنند تا تحقیقات به ارزش اقتصادی تبدیل شود. سوم، دسترسی به منابع مالی، بهویژه برای استارتاپها و شرکتهای با رشد بالا در مناطق در حال توسعه، تضمین شود. در نهایت، سیستمهای اندازهگیری و دادهها را بهبود بخشند تا عملکرد نوآوری را بهتر ردیابی کرده و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد را هدایت کنند.
همزمان با مواجهه اقتصاد جهانی با چالشهای فزاینده پایداری و رشد، نوآوری همچنان قدرتمندترین ابزار برای پاسخگویی است. شاخص نوآوری جهانی همچنان به عنوان بستری برای سنجش پیشرفت و تقویت همکاری در تمام بخشها و مناطق عمل خواهد کرد.
